Ενότητα 2: Νομικό και Ρυθμιστικό Πλαίσιο
Ενότητα 2: Νομικό και Ρυθμιστικό Πλαίσιο
Ενότητα 2: Νομικό και Ρυθμιστικό Πλαίσιο
⏱️ Διάρκεια: 60 λεπτά
🎯 Μαθησιακοί Στόχοι
- Κατανοείτε το ευρωπαϊκό νομικό πλαίσιο για τα ανοιχτά δεδομένα
- Γνωρίζετε τις βασικές διατάξεις του ελληνικού δικαίου
- Επιλέγετε την κατάλληλη άδεια χρήσης για τα δεδομένα σας
- Αναγνωρίζετε τα Δεδομένα Υψηλής Αξίας (HVD)
2.1 Ευρωπαϊκό Πλαίσιο
⚖️ Οδηγία (ΕΕ) 2019/1024 για τα Ανοιχτά Δεδομένα
Η Οδηγία για τα Ανοιχτά Δεδομένα και την περαιτέρω χρήση πληροφοριών του δημόσιου τομέα αποτελεί τον ακρογωνιαίο λίθο του ευρωπαϊκού πλαισίου.
📜 Βασικές Προβλέψεις
- Αρχή "open by default": Τα δεδομένα του δημόσιου τομέα είναι ανοιχτά εξ ορισμού
- Μηχαναγνώσιμες μορφές: Υποχρέωση διάθεσης σε μορφές που επιτρέπουν αυτόματη επεξεργασία
- Δωρεάν διάθεση: Δωρεάν ή με οριακό κόστος αναπαραγωγής
- Δεδομένα Υψηλής Αξίας: Ορισμός κατηγοριών με ιδιαίτερη σημασία
- Διευρυμένο πεδίο: Επέκταση σε δημόσιες επιχειρήσεις και ερευνητικά δεδομένα
⭐ Κανονισμός Δεδομένων Υψηλής Αξίας
Ο Εκτελεστικός Κανονισμός (ΕΕ) 2023/138 ορίζει έξι κατηγορίες δεδομένων υψηλής αξίας που πρέπει να διατίθενται δωρεάν και σε μηχαναγνώσιμη μορφή:
| Κατηγορία | Παραδείγματα |
|---|---|
| 🗺️ Γεωχωρικά | Χάρτες, διοικητικά όρια, διευθύνσεις |
| 🌍 Παρατήρηση Γης & Περιβάλλον | Δορυφορικές εικόνες, περιβαλλοντικά δεδομένα |
| 🌤️ Μετεωρολογικά | Προβλέψεις καιρού, κλιματικά δεδομένα |
| 📊 Στατιστικά | Δημογραφικά, οικονομικοί δείκτες |
| 🏢 Εταιρειών | Μητρώα εταιρειών, πραγματικοί δικαιούχοι |
| 🚌 Κινητικότητας | Συγκοινωνίες, κυκλοφορία |
🔗 Data Governance Act (DGA)
Ο Κανονισμός (ΕΕ) 2022/868 θεσπίζει κανόνες για:
- Περαιτέρω χρήση προστατευόμενων δεδομένων του δημόσιου τομέα
- Δημιουργία υπηρεσιών διαμεσολάβησης δεδομένων
- Αλτρουισμό δεδομένων (εθελοντική διάθεση για το κοινό καλό)
2.2 Ελληνικό Νομικό Πλαίσιο
🇬🇷 Νόμος 4305/2014
Ο θεμελιώδης νόμος για την ανοιχτή διάθεση και περαιτέρω χρήση πληροφοριών του δημόσιου τομέα:
- Υποχρέωση διάθεσης εγγράφων και δεδομένων
- Αρχή της δωρεάν διάθεσης
- Χρήση ανοιχτών μορφών και προτύπων
- Διαδικασία αδειοδότησης
🇬🇷 Νόμος 4727/2020 - Ψηφιακή Διακυβέρνηση
Ενσωματώνει την Οδηγία 2019/1024 και εισάγει:
- Data Inventory: Υποχρέωση τήρησης Μητρώου Δεδομένων
- Open Data Officer: Ρόλος του Υπεύθυνου Ανοιχτών Δεδομένων
- APIs: Πλαίσιο για διαλειτουργικότητα
- data.gov.gr: Εθνική Πύλη Ανοιχτών Δεδομένων
2.3 Άδειες Χρήσης
Η επιλογή κατάλληλης άδειας είναι κρίσιμη για τη διάθεση ανοιχτών δεδομένων:
| Άδεια | Χαρακτηριστικά | Σύσταση |
|---|---|---|
| CC0 1.0 | Πλήρης παραίτηση δικαιωμάτων | Μέγιστη επαναχρησιμοποίηση |
| CC BY 4.0 | Απαιτεί αναφορά στην πηγή | ✅ Συνιστάται για δημόσια δεδομένα |
| ODbL 1.0 | Share-alike για παράγωγα έργα | Για βάσεις δεδομένων |
⚠️ Προσοχή
Αποφύγετε άδειες με όρους Non-Commercial (NC) ή No Derivatives (ND) καθώς περιορίζουν σημαντικά την επαναχρησιμοποίηση και δεν θεωρούνται "ανοιχτές" σύμφωνα με τον ορισμό του Open Knowledge Foundation.
📝 Ερωτήσεις Αυτοαξιολόγησης
- Ποιες είναι οι έξι κατηγορίες Δεδομένων Υψηλής Αξίας;
- Ποια άδεια συνιστάται για δημόσια δεδομένα και γιατί;
- Ποιος είναι ο ρόλος του Open Data Officer;